Со сите корекции, сепак не се прифати формирањето на една реформа со современи карактеристики.
Во Албанија има програма на нови предмети за основно образование, нови текстови коишто се посовремени, но не стигнавме да изработиме нов тип на програма.
Ние се стремиме да го постигнеме тоа во средното и високото образование.(Фрагмент од рапортот на министерот за образование и наука на 4-та конференција за разгледување на реформата на проектот “Единство во образованието”- мај 2008.
Иако изјавата е закаснета, таа дава реални информации за состојбата . Покрај професионалните претензии, ние може да коментираме и неколку феномени кои имаат за цел да им помогнат на заинтерсираните да ги перцепираат појасно предвидените промени.
- Реформи но без закон- изгледа како парадокс, но сепак е вистина.Пред се изјавата на министерот од 2008 , предвидено од неколку експерти, од 2004 е момент кога почнува кристализацијата на реформата на ова ниво.
По имплементацијата на образовните реформи во 80-те, во земјите во развој, се појавија неколку компликации. Ова се случи во Британија, каде што на училиште се учеше она предвиденото од премиерот James Callaghan на т.н. “таен двор”, каде што според експертите со законот за образование од 1989, треба да им се даде на јавните образовни институции авторитет и право да ги реформираат школските програми.Вниманието се зголеми дотаму што, во неколку американски држави, основното знаење што треба да го има ученикот до крај на школувањето, се опишува со закон.
Во животот има најмалку 4 основни полиња каде што образованието има голема улога, кои што треба да се покријат со закон.Па така, образовната реформа има потреба на законодавецот да му даде согласност за постигнување на посакуваните цели од овој систем, или од неговите елементи, како и за државните политички објективи за предавање и оценување.
Исто така, во законот се изјаснува и за националните курикули, како и за полињата на знаењето и компетенцијата, што треба да се развие кај учениците. Со таква важност резултираат и националните државни административно-управни линии.
Не е потребно да се биде експерт за да се разберат недостатоците на законот за предуниверзитетско образование од 1995, што послужи како основа на законот за реформи на ова ниво.
Но законските недостатоци оставија место за потфрлување, така што министерството донесе декларација, во која се потруди да прикаже за изгубениот момент.
-Реформа но без курикуларна рамка
Рамката е документ, проект, што ја скицира и ориентира промената во курикулата.Покрај вредностите што ги има, ова последното стои во срцето на на образовната реформа.Колку значајна курукуларната рамка за успехот на образовната реформа, покажува случајот во Косово.Таму листата на авторите и иницијаторите каде има 7 организции, како и меѓународни органиозации како UNICEF, UNESKO, Светската банка и др. Во чиј состав работеа 33 меѓународни експерти меѓу кои и Цецилија Браславски, директор на IBE-UNESKO.
Но кај нас за средувањето, на драфт рамката од институтот за педагошки студии спроведено само од странски експерти, може да послужи како оправдување , зошто курикуларната рамка што ја произведе Институтот за педгошки студии, не успеа да го тргне насловот “draft”.
Парламентот или советот на министерот- образовната албанска реформа заслужува да се вика унитарна , имајќи предвид две интересни појави кои што оставиле последици на законот за образование.

Како прво тука е одлуката од страна на министерот за промена траењето на школските часови, како и скратување на наставта од 6 на 5 дена.
Потоа следеше сменување на претседателот на Парламентот од страна на министерот, случка која не се случила никаде на друго место,бидејќи учебниот период е една од основите на на образовниот процес, неговото разделување е основа во понатамошната ориентација, и притоа секоја образовна реформа се прави со закон.
Образовните системи во светот природно се поконзервативни.Од отпорноста кон промените, може само да се одминат религиозните организации.
Во образованието, промените може да се прифатат со потешкотии, па така кога правиме реформи треба да го одмеруваме и примаме рационалното.
Во Албанија, одлуката на министерот го намали бројот на образовните денови , но не го балансираше образовниот товар.
Во време на оваа промена,пред околу 7 години, еден англиски ученик во III IV година, држеше предавање 22 часа и 30 мин. во неделата.
Така беше и за албанскиот ученик, па и денес е така.
Но, советниците на министерот пропуштија нешто.
Во Англија школскиот час трае 60 мин.а во Албанија 45 мин. Разликата е проближно 5 часа.Ова исто така важи и за францускиот ученик.
Овие земји имаат спроведено основно образование во траење од 2 години.
На прв поглед незначително, но ова е поврзано со модерната теорија на информирање и спремање, кое пак резултира со успех на учениците.
- Прогноза- Историјата се повторува.Што се однесува до реформирањето на средното и високото образование, пак сме почнале без закон, без курикуларна рамка и.т.н.
Задачите за реформирање на основното образовно ниво, му се доделени на Курикуларниот институт, кој што почна со тестирање на истите пред една година.
Би сакал да ги потсетам сите заинтересирани, дека ваквите промени, како и советите бараат време да се концепираати означуваат, па и да се озаконат понатаму.
Ваквите процеси се задолжителни, бидејќи средното образование има главна улога во основата на образованието, кое за жал беше отфрлено од страна на министерот како старомодно.


Колку значајна курукуларната рамка за успехот на образовната реформа, покажува случајот во Косово.Таму листата на авторите и иницијаторите каде има 7 организции, како и меѓународни органиозации како UNICEF, UNESKO, Светската банка и др. Во чиј состав работеа 33 меѓународни експерти меѓу кои и Цецилија Браславски, директор на IBE-UNESKO.
Но кај нас за средувањето, на драфт рамката од институтот за педагошки студии спроведено само од странски експерти, може да послужи како оправдување , зошто курикуларната рамка што ја произведе Институтот за педгошки студии, не успеа да го тргне насловот “draft”.
Парламентот или советот на министерот- образовната албанска реформа заслужува да се вика унитарна , имајќи предвид две интересни појави кои што оставиле последици на законот за образование.

Како прво тука е одлуката од страна на министерот за промена траењето на школските часови, како и скратување на наставта од 6 на 5 дена.
Потоа следеше сменување на претседателот на Парламентот од страна на министерот, случка која не се случила никаде на друго место,бидејќи учебниот период е една од основите на на образовниот процес, неговото разделување е основа во понатамошната ориентација, и притоа секоја образовна реформа се прави со закон.
Образовните системи во светот природно се поконзервативни.Од отпорноста кон промените, може само да се одминат религиозните организации.
Во образованието, промените може да се прифатат со потешкотии, па така кога правиме реформи треба да го одмеруваме и примаме рационалното.
Во Албанија, одлуката на министерот го намали бројот на образовните денови , но не го балансираше образовниот товар.
Во време на оваа промена,пред околу 7 години, еден англиски ученик во III IV година, држеше предавање 22 часа и 30 мин. во неделата.
Така беше и за албанскиот ученик, па и денес е така.
Но, советниците на министерот пропуштија нешто.
Во Англија школскиот час трае 60 мин.а во Албанија 45 мин. Разликата е проближно 5 часа.Ова исто така важи и за францускиот ученик.
Овие земји имаат спроведено основно образование во траење од 2 години.
На прв поглед незначително, но ова е поврзано со модерната теорија на информирање и спремање, кое пак резултира со успех на учениците.
- Прогноза- Историјата се повторува.Што се однесува до реформирањето на средното и високото образование, пак сме почнале без закон, без курикуларна рамка и.т.н.
Задачите за реформирање на основното образовно ниво, му се доделени на Курикуларниот институт, кој што почна со тестирање на истите пред една година.
Би сакал да ги потсетам сите заинтересирани, дека ваквите промени, како и советите бараат време да се концепираати означуваат, па и да се озаконат понатаму.
Ваквите процеси се задолжителни, бидејќи средното образование има главна улога во основата на образованието, кое за жал беше отфрлено од страна на министерот како старомодно.


Колку значајна курукуларната рамка за успехот на образовната реформа, покажува случајот во Косово.Таму листата на авторите и иницијаторите каде има 7 организции, како и меѓународни органиозации како UNICEF, UNESKO, Светската банка и др. Во чиј состав работеа 33 меѓународни експерти меѓу кои и Цецилија Браславски, директор на IBE-UNESKO.
Но кај нас за средувањето, на драфт рамката од институтот за педагошки студии спроведено само од странски експерти, може да послужи како оправдување , зошто курикуларната рамка што ја произведе Институтот за педгошки студии, не успеа да го тргне насловот “draft”.
Парламентот или советот на министерот- образовната албанска реформа заслужува да се вика унитарна , имајќи предвид две интересни појави кои што оставиле последици на законот за образование.

Како прво тука е одлуката од страна на министерот за промена траењето на школските часови, како и скратување на наставта од 6 на 5 дена.
Потоа следеше сменување на претседателот на Парламентот од страна на министерот, случка која не се случила никаде на друго место,бидејќи учебниот период е една од основите на на образовниот процес, неговото разделување е основа во понатамошната ориентација, и притоа секоја образовна реформа се прави со закон.
Образовните системи во светот природно се поконзервативни.Од отпорноста кон промените, може само да се одминат религиозните организации.
Во образованието, промените може да се прифатат со потешкотии, па така кога правиме реформи треба да го одмеруваме и примаме рационалното.
Во Албанија, одлуката на министерот го намали бројот на образовните денови , но не го балансираше образовниот товар.
Во време на оваа промена,пред околу 7 години, еден англиски ученик во III IV година, држеше предавање 22 часа и 30 мин. во неделата.
Така беше и за албанскиот ученик, па и денес е така.
Но, советниците на министерот пропуштија нешто.
Во Англија школскиот час трае 60 мин.а во Албанија 45 мин. Разликата е проближно 5 часа.Ова исто така важи и за францускиот ученик.
Овие земји имаат спроведено основно образование во траење од 2 години.
На прв поглед незначително, но ова е поврзано со модерната теорија на информирање и спремање, кое пак резултира со успех на учениците.
- Прогноза- Историјата се повторува.Што се однесува до реформирањето на средното и високото образование, пак сме почнале без закон, без курикуларна рамка и.т.н.
Задачите за реформирање на основното образовно ниво, му се доделени на Курикуларниот институт, кој што почна со тестирање на истите пред една година.
Би сакал да ги потсетам сите заинтересирани, дека ваквите промени, како и советите бараат време да се концепираати означуваат, па и да се озаконат понатаму.
Ваквите процеси се задолжителни, бидејќи средното образование има главна улога во основата на образованието, кое за жал беше отфрлено од страна на министерот како старомодно.


-Проф.Ас. Плумб Каримета